• 19 Ιουλίου 2026

Stratilio

Απόψεις / Σημειώσεις / Δοκίμια

Σκέψεις για το μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών

ByStratos Tsagaris

Ιούλ 2, 2026
0 0
Read Time:1 Minute, 56 Second

Λίγες σκέψεις για το πολύπαθο μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών που έσπευσαν πολλοί και πάλι να τα χαρακτηρίσουν αχρείαστα και περιττά με αφορμή τις χαμηλές επιδόσεις των υποψηφίων στις πρόσφατες Πανελλαδικές Εξετάσεις…

Στην αρχαία ελληνική γλώσσα συναντάμε τρεις φωνές ρημάτων : την ενεργητική, η οποία δηλώνει ότι το υποκείμενο ενεργεί, κάνει κάτι, την παθητική, η οποία δηλώνει ότι το υποκείμενο παθαίνει κάτι και τη μέση, η οποία δηλώνει την ενέργεια του υποκειμένου που επιστρέφει στο ίδιο το υποκείμενο.

Όταν “διδάσκομαι”, σημαίνει ότι εγώ ο ίδιος παράγω τη γνώση, η οποία γίνεται αντικείμενο της διδασκαλίας, δηλαδή η ενέργειά μου επιστρέφει σ’ εμένα. (Στην “Αντιγόνη” του Σοφοκλή, στ. 355-356, διαβάζουμε ότι ο άνθρωπος “αστυνόμους οργάς εδιδάξατο”, δηλαδή δίδαξε στον εαυτό του το πάθος να ζει σε κοινωνία με θεσπισμένους νόμους).

Η μέση φωνή επιβιώνει φυσικά και στη νέα ελληνική : έτσι, όταν “πλένομαι” σημαίνει ότι εγώ κάνω κάτι, ενεργώ, αλλά η ενέργεια αυτή, η πράξη μου επιστρέφει σ’ εμένα τον ίδιο.

Με τη μέση φωνή ο άνθρωπος υψώνεται στο επίπεδο του αυτόνομου λογικού όντος, γίνεται ο δημιουργός του πολιτισμού του, χωρίς καμία απολύτως οφειλή σε θεούς, δαίμονες και λοιπές υπερβατικές δυνάμεις, όπως η τύχη ή η μοίρα.

Ο άνθρωπος στην αρχαία Ελλάδα διδάσκεται, βουλεύεται (σκέπτεται, μελετά πριν αποφασίσει να κάνει κάτι, που θα έχει συνέπειες στον ίδιο και στην κοινωνία του), προαιρείται (επιλέγει κάτι και η επιλογή του έχει άμεσο αντίκτυπο στον ίδιο), άχθεται (κουβαλάει άχθος, δηλαδή βάρος, που ο ίδιος δημιούργησε, στενοχωριέται για κάτι το οποίο ο ίδιος είναι υπεύθυνος), χαίρεται (η χαρά του είναι αποτέλεσμα δικών του ενεργειών και συνεπώς του προσφέρει ικανοποίηση) κ.ά.

Η χρήση της μέσης φωνής σχετίζεται με τη Δημοκρατία, το πολίτευμα της αυτονομίας, το πολίτευμα στο οποίο οι πολίτες συμμετέχουν στη δημιουργία και υπηρέτηση των θεσμών της κοινωνίας τους. Ο αρχαίος Έλληνας δεν αρκείται στη χρήση της ενεργητικής και παθητικής φωνής, απεναντίας προσδίδει νοηματική υπεροχή στη μέση φωνή, γνωρίζοντας πως οποιαδήποτε ενέργειά του έχει βαθύτερο νόημα, όταν έχει αυξημένη προσωπική συμμετοχή σε αυτή την ενέργεια, έχει επίδραση (θετική ή αρνητική) στον εαυτό του και στην πόλη του, στην κοινωνία του.

Σε καμία άλλη γλώσσα της ευρωπαϊκής τουλάχιστον οικογένειας δεν υπάρχει τόσο ευρεία χρήση της μέσης φωνής των ρημάτων. Αυτή τη γλώσσα με το τεράστιο πολιτισμικό φορτίο προσπαθούν να εξαφανίσουν από την ελληνική εκπαίδευση με τη συνεχή υποβάθμιση του μαθήματος των αρχαίων ελληνικών…

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Αφήστε μια απάντηση